‘Transición’, o pecado da vehemencia

Inicio/Blogs/BiosBardia/‘Transición’, o pecado da vehemencia

‘Transición’, o pecado da vehemencia

Detalle da capa de ‘Transición’.

O protagonista de Transición semella un home cargado de remorsos na busca de acougo para a súa conciencia. Porén, non confesa por principios, faino como vinganza cando os seus xefes deixan de pagarlle o prezo polo que vendeu o seu silencio.

Así de crúa se me presentou a primeira novela de Pablo Fernández Barba, servíndome un protagonista deseñado para sentar coma unha indixestión. El non é un mártir, só un máis do elenco de figurantes que tenta manterse a flote no esterco da España postapocalíptica que o autor tan ben retrata. En realidade todos os personaxes que aparecen en Transición son uns desgrazados, inda que non baixo a mesma acepción da palabra.

No 1988, o noso protagonista, un xornalista frustrado, foi elixido para entrevistar o señor Aurelio, nome ficticio tras o que se esconde un coñecido criminal, xa vello e moribundo. O que sae á luz durante esa entrevista é o que pon en marcha a novela.

Un dos requisitos que debe cumprir o entrevistador é falar galego, cousa que molesta os seus xefes e dá lugar a un par de escenas interesantes que ganarían en intensidade e patetismo se os non-galegofalantes se dirixisen ao protagonista en castelán. Espero que ninguén interprete que estou afirmando que se ambientas a túa novela na China tes que escribir os diálogos en chinés. O que intento dicir é que se a problemática do idioma forma parte do cadro que queres mostrar, por que non plasmala tal cal?

O primeiro terzo de Transición é prometedor pola desenvoltura do narrador ao relatar a súa historia, polo seu anticarisma, pola engaiolante entrada na trama case in media res e en definitiva por que un está lendo un libro escrito co corazón na man e que nos vai facer renxer as neuronas.

Non obstante, o gozo pola lectura resentiuse co pasar das páxinas e non remontou até perto do final. Xa interiorizada a proposta da novela, botei en falta un pouco máis de traballo na execución para puír redundancias, catro ou cinco erratas e un chocante cambio de criterio con respecto ao uso das maiúsculas. Non axudou tampouco o irregular ritmo co que avanza a trama. A fugaz viaxe de ida e volta de Madrid á aldea perdida na que se forxou o destino de Aurelio non funciona ben como engrenaxe, deume sensación de que esa parte da historia era máis importante para o autor que para o lector. Lorena e a súa filla, por exemplo, dúas personaxes que aparecen nese tramo do relato, teñen como principal función a de canonizaren en vida o protagonista ―en dous almorzos e dúas ceas convértese no home ideal para Lorena e no pai comprometido que lle axuda cos deberes á nena― para logo, ao retornar a Madrid, seren unha calculada pedra máis na súa mochila de remordementos. A intención dramática era boa pero o desenvolvemento pareceume apresurado.

Transición está cargada de valores negativos dos que o autor non fai apoloxía, senón denuncia, inda que ás veces esvare do politicamente incorrecto á grosaría gratuíta, escurecendo a crítica subxacente até o punto de que case cómpre dala por suposta. Cando o protagonista despreza un home apunta á súa profesión, carácter ou feitos. Pola contra, cando verte comentarios despectivos cara a algunha personaxe feminina cae en preconceptos e tópicos. Por mor da vehemencia coa que o autor quixo transmitir a ruindade das súas personaxes faise ás veces cómplice involuntario dos seus pensamentos e emborralla a verdadeira mensaxe do escrito. O protagonista, que serve de testemuña do ocorrido ―o autor nin nos dá o seu nome―, non debería acaparar tanta atención sobre si mesmo. Sorprendinme máis veces torcendo o bico por cousas que dicía el que polos efectos da ditadura. Esta fractura empática afasta o lector do obxectivo da novela porque sinala o narrador como unha persoa incapaz de facer autocrítica, e por tanto de experimentar unha aprendizaxe. A pesar de que a historia se nos conta desde o 2016 non existe unha reflexión fonda sobre os feitos ocorridos nesa estraña semana do 1988. Coa excepción dun par de referencias inocuas ―como a mención ao deterioro da voz de Joaquín Sabina―, a mentalidade da persoa que narra a alma do libro é a do mozo do 1988. Só nas últimas tres páxinas, a modo de epílogo, contemplamos no seu amargo esplendor o resultado deses case trinta anos de fermentación silenciosa.

Barba morde en todo aquilo que representa o poder residual que permaneceu nas mans de certas elites tras a ditadura e condena en concreto o ambiente de represión e censura nos medios de comunicación. Faino con moita potencia pero pouca precisión, porque Transición non pretende ser un escalpelo co que diseccionar a alma humana, véxoo máis ben coma un atadallo de Goma-2 que a algúns lectores lles estalará nas mans ao manipular o libro. E, se isto ocorre, fará ben o autor se o asimila sen rifar con ninguén máis que consigo mesmo.

♦ Transición, de Pablo Fernández Barba. Dr. Alveiros, 2016. 208 páxinas. ♠17€

Lois Z.


Source: BIOSBARDIA

2017-06-22T01:05:29+00:00 22 / 06 / 2017|BiosBardia|