Que actitude teñen os non galeguistas coa literatura en galego?

Inicio/Blogs/BiosBardia/Que actitude teñen os non galeguistas coa literatura en galego?

Que actitude teñen os non galeguistas coa literatura en galego?

Imaxe dun outlet de libro en galego celebrado en Pontevedra.

Manuel Veiga Taboada.

En primeiro lugar, creo que os que aquí chamo “non galeguistas” non teñen ningunha actitude negativa a respecto da literatura galega pero tampouco mostran un actitude proteccionista. Poderiamos dicir que son lectores, até certo punto, neutrais.

Aínda así, cómpre facer tres excepcións: Unha parte notábel dese público non se considera, por motivos diversos, capacitada para ler en galego. Polo tanto queda a priori excluída. Outra parte, tamén notábel, carece de información suficiente sobre os libros que se publican en galego, consecuencia tanto do noso sistema comunicativo, coa maioría dos medios afincada en Madrid, como da actitude pouco receptiva dos editados en Galiza.

Por último, excluímos igualmente desta análise o público, reducido pero de certa importancia ocasional, que merca un libro en galego por proximidade xeográfica ou por amizade co autor. Refírome aos que compran unha novela só porque está ambientada na súa vila e fala de personaxes recoñecíbeis ou porque, digamos, o autor foi compañeiro de bacharelato. Non é con todo un público desprezábel, tendo en conta as cifras de vendas en galego. Ás veces son case os únicos compradores dalgúns libros.

Centrémonos, por fin, nos demais, nos que mercan un libro en galego, con maior ou menor frecuencia, e só porque lles interesa. Entre os autores que nos últimos vinte anos saltaron esa fronteira e foron máis alá do público “natural” ou “protector do galego”, encóntranse, por suposto, Manuel Rivas e Suso de Toro. Ambos, sobre todo o primeiro, grazas á súa presenza simultánea como xornalistas ou comentaristas, en medios de comunicación non galegos.

É dicir, é o salto desa fronteira real do castelán, mediante a tradución ou a presenza persoal exterior, a que axuda a superar tamén esa fronteira mental interior que frea o acceso de moitos galegos á literatura en galego. “Se os de fóra o valoran, debe ser bo”, veñen dicir, mostrando así unha suspicacia previa a respecto da literatura en galego, pode que algo de complexo de inferioridade propio, e tamén unha razón obxectiva: as traducións son un baremo válido para testar a calidade de todas as literaturas. Notemos tamén que a primeira causa, a da suspicacia, alude á falta de credibilidade dos publicistas que actúan a prol da literatura en galego e que, na súa opinión, a sobrevaloran, o cal, nalgunha medida, é certo, pois niso consiste a protección ou discriminación positiva, como se diría noutros ámbitos.

Hai un segundo grupo de persoas que acoden espontaneamente a mercar libros en galego cando falan da súa cidade, pero sobre todo cando están escritos de forma áxil e se adscriben ao xénero detectivesco, de moda e líder en vendas en todos os países da nosa contorna. Refírome aos libros de Domingos Villar e Pedro Feixoo, entre outros. É un fenómeno máis recente que mostra o atinado de certas estratexias de venda. “Fagamos libros amenos e de xénero popular para ampliar o público do galego”. Ese é o desideratum neste caso, tanto dos editores como dos propios autores que actúan en plena sintonía e, na medida dos seus recursos, con estratexias de mercado. É esta a parte na que o noso sistema literario se parece máis a un sistema normalizado.

Por último, hai outro tipo de público, o chamado público literario, competente á hora de valorar as obras de máis calidade e que escolle preferentemente obras da literatura universal traducidas ao castelán. Este público, aínda sen opoñerse á lectura en galego, non acode a ela por unha razón de prestixio. Tende a ignorar os autores internacionais traducidos ao galego –impedindo o crecemento dun mercado que si existe, por exemplo, en Cataluña– e ignora tamén os libros escritos en galego que gozan de ambición literaria.

O problema con este grupo deriva de que os mediadores culturais, editores, críticos e publicistas en xeral da literatura galega, veñen centrándose, nos últimos anos, e case en exclusiva, no colectivo anterior, na narrativa de xénero en galego, por chamarlle así, esquecendo que, ademais de vendas inmediatas, a orixinalidade e o prestixio son condicións imprescindíbeis para a subsistencia dunha literatura e polo tanto tamén unha fonte de recursos a medio e longo prazo. Algo que saben moi ben os editores que obteñen unha parte, ás veces importante, das vendas dos seus fondos de clásicos.


Source: BIOSBARDIA

2018-01-26T00:17:35+00:00 26 / 01 / 2018|BiosBardia|